را ياد نگرفته بودم ، آيا اكنون مىتوانم بر تقليد ايشان باقى بمانم ؟ اگر اصلا مسائل ايشان را بلد نبودم چطور ؟ بسمه تعالى - مسائلى را كه در زمان حيات مرجع تقليد ياد گرفته‌ايد در صورت اعلميّت او از مجتهد حىّ بايد باقى بمانيد ، و مسائلى را كه در زمان حيات از او ياد نگرفته‌ايد بايد به مجتهد زندهء اعلم يا محتمل الاعلميّه رجوع كنيد ، و اللّه العالم . 11 - اين جانب از مجتهدى تقليد مىكردم كه بعد از فوتشان به حضرتعالى رجوع كردم ، و لكن بعد متوجه شدم كه حضرتعالى مىفرماييد اگر مجتهد ميت اعلم باشد بايد در مسائلى كه ياد گرفتيد باقى بمانيد ، تكليف در اين صورت چيست ؟ بسمه تعالى - چنانچه اعلميت ايشان را احراز كرده‌ايد - با فحص از اهل خبره - در مسائلى كه در زمان حيات ايشان ياد گرفته‌ايد بايد به تقليد ايشان باقى باشيد - حتى اگر در آن مسائل به مجتهد زنده رجوع كرده‌ايد ، رجوع اثرى ندارد و بايد به تقليد ايشان باقى باشيد - و در بقيهء مسائل بايد به مجتهد زنده رجوع كنيد ، و اگر اعلميت ايشان را احراز نكرده‌ايد در مسائلى كه از ايشان در زمان حيات ياد گرفته‌ايد مىتوانيد باقى باشيد و مىتوانيد به مجتهد زنده رجوع كنيد ( لكن در اين فرض اگر در آن مسائل به مجتهد زنده رجوع كرده‌ايد ديگر نمىتوانيد از ميت تقليد كنيد ) و در بقيهء مسائل بايد به مجتهد زنده رجوع كنيد ، و اللّه العالم . 12 - در رساله‌هايى كه از ناشران مختلف چاپ مىشود با توجه به اينكه اول رساله اجازهء حضرتعالى ذكر شده است بازهم اختلافاتى در بين آنها ديده مىشود ، البته اختلافات جزئى مىباشد ، مرقوم فرماييد در اين گونه موارد چه كار كنيم ؟ و مورد ديگر آنكه اگر حكم استفتاء با حكم داخل رساله مغايرت و يا اختلاف جزئى داشته باشد در اين گونه موارد تكليف چيست ؟ بسمه تعالى - در موارد اختلاف به ما رجوع كنيد ، يا به آنچه كه مطابق احتياط است عمل كنيد ، و اللّه العالم . 13 - آيا بدون تقليد مىشود فرايض دينى را انجام داد ( بدون مراجعه به رسالهء عمليه ) ؟